Groen van Prinstererstraat 60: DE BETEGELDE GRUYTER
STAATSLIEDENBUURT - Eerst heeft de Algemene Arbeiders Coöperatie De Dageraad hier op de hoek met de Van Hogendorpstraat haar brood- en kleingoedwinkel. Na verkoop van de plek in 1919 aan de firma De Gruyter krijgt de winkelpui de huidige gedetailleerde en kleurrijke buitenkant.
De Gruyter houdt de elegante en ruimtelijke belettering van haar winkels vol vanaf zo goed als het begin tot ver in de jaren zestig. Er is geen andere kruidenier die het zo degelijk aanpakt.
Deze winkelpui is een ontwerp van architect W.G. Welsing. Hij is tot 1925 de vaste architect van het familiebedrijf P. de Gruyter en Zoon. Die winkelketen heeft haar oorsprong in 's-Hertogenbosch. Piet de Gruijter begint daar in 1818 met een paarden-grutmolen een bedrijf voor verwerking van peulvruchten, zaden en granen. Later neemt zijn zoon Louis de onderneming over. De klantenkring bestaat oorspronkelijk vooral uit boeren uit de omgeving van 's-Hertogenbosch.
Aan het einde van de 19e eeuw wordt aan het verwerkingsbedrijf een keten van winkels toegevoegd. De eerste is in 's-Hertogenbosch, in 1896 gevolgd door een in Utrecht en in 1902 de eerste in Amsterdam. De groei gaat hard en al snel neemt de familie een grote stap: het verandert de naam De Gruijter met een lange ij, in De Gruyter met een Griekse y. Reden is dat die lange ij in kapitalen lijkt op een u, waardoor veel mensen op straat niet De Gruijter maar De Gruuter lezen.
In het verzuilde Nederland is De Gruyter de winkel van de katholieken. Dat komt mooi uit voor de vele zuiderlingen die in de negentiende eeuw zijn verhuisd naar de hoofdstad. De firma heeft midden jaren twintig in Amsterdam al 32 filialen, waarvan een klein aantal de opvallende Welsing-vorm hebben. Een daarvan staat aan de Admiraal de Ruijterweg 73, een andere aan de Amstelveenseweg 222. Die hier aan de Prinstererstraat is de enige nog met de originele belettering.
Veel van de De Gruyter winkels zijn in die dagen ook aan de binnenkant betegeld met daarop romantische landelijke of Oosterse taferelen. In de voormalige De Gruyter aan de Utrechtsestraat 99, tegenwoordig een hippe kledingwinkel, is nog zo'n tegeltableau aanwezig uit het midden van de jaren dertig. Toen is ook de winkelpui gemoderniseerd in de vorm die het nu nog steeds heeft.
VERDEROP IN >
STAATSLIEDENBUURT
WESTERPARK
WEST
ELDERS IN DE STAD
Klik bij beschrijving op de link en wandel langs het beletterde verhaal.
wijk: Staatsliedenbuurt, Westerpark, West
5 augustus 2001