Lindengracht 71 - 73: DE WAGENS VAN HAAK
JORDAAN - Dik een eeuw zit het verstopt achter brede houten borden, sinds eind 2025 zijn ze weer zichtbaar: de schreefloze Grotesque letters in reliëf van stoom-wagenmakerij en smederij van A. Haak & Zonen.
De meeste Jordanezen kennen deze kroonlijst van de pui niet anders dan met de tekst van marktkramen verhuurder Fleijsman B.V.. In de jaren zeventig is no. 73 met 75 de plek van metaal en constructiebedrijf Zenith, daarvoor van de machinale stoelen-rompen-fabriek van Dirk Jonk en nog eerder de jus- en soepfabriek van handelsmaatschappij Hertie. Een deel van de suikerwerken fabriek van Herman Foks zit er in de jaren dertig, maar het is J.M. Uijtenbogaart die de mooie letters van wagenmaker Haak al in 1907 verstopt achter hout.
Het pand is gebouwd in 1877 naar een ontwerp van de architecten J.W. en G.W. Meijer. Wie hun opdrachtgever is, is niet zwart op wit vindbaar. Wel staat in de archieven dat ene Arie en zijn zonen Willem en Herman vanaf 1878 vennoten zijn in de firma A. Haak & Zonen.
Arie Haak start als meester wagenmaker aan de Noorderkerkstraat PP 727 (tegenwoordig no. 8) zijn onderneming midden jaren veertig van de negentiende eeuw. Willem en Herman leren van hem het vak. Willem werkt bij pa op de Noorderkerkstraat, Herman heeft zijn eigen werkplaats aan de Brouwersgracht 94.
Zo goed als zeker heeft dus de familie Haak de opdracht gegeven voor de bouw van dit pand na de start van hun vennootschap. Ter afronding laten zij de bedrijfsnaam in een moderne letter mooi strak in kapitalen in reliëf uit de natuurstenen kroonlijst van de pui slaan: stoom-wagenmakerij en smederij van A. Haak & Zonen *. In deze duidelijk aanwezige bedrijfsruimte aan de Lindengracht worden de ruime wagens in allerlei vormen en maten gemaakt voor achter trekpaarden, toch blijft Noorderkerkstraat 6 en 8 het gezicht van de onderneming.
De Lindengracht werkt af en toe ook als showroom. Bijvoorbeeld wanneer de naar de wensen van het abattoir aan de Veemarkt ontworpen transportwagen - getrokken door twee paarden - klaar is, wordt deze groots vertoont aan journalisten en nieuwsgierigen. Ook levert men zogenaamde rollende wagens aan politie, gemeente en brandweer.
In 1893 vieren Willem en Herman Haak het vijftig jarig bestaan van de onderneming, drie jaar eerder is vader Arie overleden op 66 jarige leeftijd. Vier jaar later moderniseren de zonen de omschrijving van het bedrijf naar N.V. Tot vervaardiging van alle soorten rollend materieel, maar in 1899 draait men de omschrijving weer terug naar de oude en duidelijkere versie.
In datzelfde jaar overlijdt Willem, slecht 51 jaar oud. Misschien is het vanwege de stress of de werkomstandigheden, wie zal het zeggen, maar op 5 april 1906 laat ook Herman het leven op 54 jarige leeftijd. Willem en zijn echtgenote Catherina hebben alleen dochters, Herman en Johanna hebben geen kinderen: het is snel voorbij met A. Haak & Zonen.
De veiling van de panden op de Lindengracht 71, 73, 75 en 77 plus de Noorderkerkstraat 6 en 8 gebeurt in 1906 in de Frascati aan de Nes. In de panden aan de Noorderkerkstraat zit daarna even de Amsterdamse Emaillehandel, begin jaren dertig worden ze voor nieuwbouw gesloopt. Die aan de Lindengracht worden onder andere overgenomen door J. M. Uijtenbogaart. Deze verstopt de originele belettering achter houten platen en geeft zijn naam aan de wagenmakerij. Daarachter staat dan nog wel voorheen A. Haak & Zonen. Vijftien jaar later vindt Uijtenbogaart het wel mooi geweest en maakt een stalling van de ruimte. Al snel neemt een volgende ondernemer de plek over.
De begane grond wordt momenteel door Studio Piet Boon omgetoverd tot een volwaardige woonruimte.
*) Een kleine aanvulling: het is in die dagen niet de wagen die op stoom werkt, maar de machines waar de wagen mee wordt gemaakt.
VERDEROP IN >
DE JORDAAN
CENTRUM-WEST
HET CENTRUM
ELDERS IN DE STAD
Klik bij beschrijving op de link en wandel langs het beletterde verhaal.
huidig beeld: GRRRFX
wijk: Jordaan, Centrum - West, Centrum