Singel 84: JAQUES, FIELDING & PLATT

Een klassieke opmaak uit begin vorige eeuw

GRACHTENGORDEL-WEST - Sinds begin vorige eeuw staat het op deze muur aan Korsjespoortsteeg op de hoek met de Singel, de muurreclame van Fielding & Platt's zuiggasmotoren.

Dit bedrijf, opgericht door Samuel Fielding en James Platt in 1886 te Lancashire in Engeland, produceert hydraulische machines in allerlei vormen en maten. Hun vertegenwoordiger hier in Nederland is Jaques & Co. van de Amsterdamse ondernemer Gerard Ferdinand Jaques jr.

Sporen van een muurreclame

Op zoek naar een werkruimte voor zijn bedrijf krijgt Jaques jr. van zijn pa de tip dat collega Van Woensel stopt met zijn schoenenwinkel aan de Singel 84. Al snel is Jaques & Co. de nieuwe huurder van deze plek. Op de muur staat even later naam en missie, strak uitgevoerd door een reclame-schilder.

Het staat nu in ver verweerde vorm op de bakstenen

De opmaak van de nu verweerde muurreclame is in een klassieke vorm: de tekst staat in schreefloze kapitalen, met veel ornamanten aan de eerste letter van woord en naam. Bovenaan staat JAQUES & CO., daaronder EENIGE VERTEGENWOORDIGERS, op daaropvolgende regel FIELDING & PLATT's met een klein deel onder het straatnaambord. Het leesbare stuk van de vierde regel vermeldt & ZUIGGASMOTOREN, de tekst ervoor is waarschijnlijk STOOM-. De laatste regel eindigt met ROEROLIËN, waarvan de N rechtsboven een krul heeft. Erachter staat een punt, dat is standaard in die dagen.

Een zuiggasmotor van Fielding & Platt uit 1898

Bovengenoemde zuiggasmotor wordt vanaf begin twintigste eeuw in Nederland volop ingezet in bijvoorbeeld rivier- en binnenvaart, maar ook fabrieken. Het werkt op brandstoffen zoals antraciet en turf. In Tijdschrift der Maatschappij van Nijverheid uit 1904 * staat een uitgebreid artikel over deze motor. De auteur vertelt duidelijk dat, net zoals bij voorganger de stoommachine, er constant een persoon nodig is om alles aan de praat te houden. Wanneer dat even later niet meer nodig is, bij bijvoorbeeld een dieselmotor, verdwijnt de zuiggasmotor snel van de markt.

In de machinekamer in een koetshuis aan de Herengracht houden drie werkmannen een zuiggasmotor aan de praat

Het bedrijf Fielding & Platt zelf houdt het met productie van nieuwe machines veel langer vol: tot eind jaren negentig van de vorige eeuw exporteert men naar heel de wereld. Voor Gerard Ferdinand Jaques jr. lijkt het stukken sneller voorbij. Want in het adresboek (de voorloper van het telefoonboek) uit 1905-1906 staat nog een Jacques jr. (G.F.) genoteerd, in die van een jaar later Jacques jr. (Wed. G.F.). Wat er is gebeurd met Jacques, is niet te achterhalen...

Een artist impression van een mogelijke restauratie van dit erfgoed

Bovenstaande artist impression laat zien hoe dit stukje erfgoed er gerenoveerd uit kan zien. Het is aan de ene kant een ode aan een vergeten industrie, aan de andere kant een mooi voorbeeld van een Amsterdamse muurreclame uit het begin van de vorige eeuw. Wandwoorden doet navraag bij de eigenaar over een mogelijke renovatie. Wij houden u op de hoogte!

* Lees hier het volledige artikel over zuigasmotoren in Tijdschrift der Maatschappij van Nijverheid uit 1904

WANDWOORDENWANDELING
VERKEN MET GIDS EDD DE WANDWOORDEN VAN DEZE WIJK

VERDEROP IN >
GRACHTENGORDEL-WEST
CENTRUM-WEST
HET CENTRUM

ELDERS IN DE STAD



Klik bij beschrijving op de link en wandel langs het beletterde verhaal.

historisch beeld en informatie: Stadsarchief Amsterdam; Delpher; WikiPedia; Google
huidig beeld: GRRRFX
wijk: Grachtengordel-West, Centrum-West, Centrum
1 juli 2003