Kerkstraat 322: DE BELETTERDE POOL
GRACHTENGORDEL ZUID - En dan wordt Wandwoorden verrast door een aantal archieffoto's met een meters brede muurreclame! Deze staat geschilderd op pakhuis De Pool aan de Kerkstraat, het is vastgelegd tussen eind jaren vijftig en begin jaren zestig.
Onder de bovenste ramen staat op een breed vlak in twee regels in een vette schreefloze letter in kapitalen: Coöperatieve Verbruiksvereniging van Transportondernemers. Met erachter D.E.V.. Een verdieping lager op een nog bredere, maar stukken smallere witte strook is geschilderd: W.F. Harrems N.V., gereedschappen en automobieltoebehoren, kantoor Kerkstraat 252.
De afkorting D.E.V. staat voor Door Eendracht Verbonden en de omschrijving transportondernemers is een moderne versie van iets ouds en vertrouwds: kruiers. Zij zijn tot begin van de twintigste eeuw heel belangrijk voor het transport van goederen door heel de stad. De bazen van deze kruiers stichten in 1874 een vereniging onder de naam Door Eendracht Verbonden en staan voor het wel en wee van hun kruiers en handkarren.
Zo brengt de vereniging in 1876 de stad op de hoogte dat dan "zelfs kinderen zonder problemen zomaar handkarren kunnen huren". Ook waarschuwen zij de gemeente dat voorgestelde trekkarren vooral voor problemen zullen zorgen: een handkar duw je in je eentje over een brug over de gracht, bij een trekkar zijn daar altijd twee mannen voor nodig. Ook vecht men besluiten aan om handkarren te verbieden in drukke winkelstraten zoals bijvoorbeeld de Kalverstraat. Plus men klaagt over de geasfalteerde wegen en - logisch, want lastig voor de handkar - de aanleg van tramrails in de straten.
Na het vertrek van de koffieopslag van N.V. Blaauwhoedenveem uit het pakhuis naar Singel 206 -208 een jaar eerder, huurt de kruiers-vereniging vanaf 1899 De Pool. Op de brede muur wordt dan over de tekst van Blaauwhoedenveem een zwarte vlak geschilderd. Daarop komt dan in een hoge letter de lange naam "Door Eendracht Verbonden" Kruiersbazenvereeniging.
Als zestig jaar later de handkarren zijn vervangen door bestelbusjes, verandert de vereniging de naam en moderniseert in 1936 natuurlijk ook de tekst op de muur: Coöperatieve Verbruiksvereniging van Transportondernemers D.E.V.. Het pakhuis gebruiken zij in die dagen voornamelijk voor opslag van hun eigen spullen.
De tekst eronder is van W.F. Harrems. Hij maakt duidelijk dat men bij hem gereedschappen en automobieltoebehoren kan krijgen, het kantoor is even verderop op Kerkstraat 252. Dat is het pand van voorheen de Surinaamse Bank, sinds 1939 is het in handen van de firma Harrems. In pakhuis De Pool heeft het bedrijf geen opslag of magazijn, de witte strook stond gewoon al een tijd te huur voor muurreclame. Bij hun eigen pand staat de naam slechts op een bordje bij de deurbel.
Naast D.E.V. gebruikt ook Alex. Andreae Kraay & Co. vanaf 1900 het pakhuis, maar die naam staat nooit ergens op de muur. Het bedrijf importeert wijn en heeft op de begane grond haar kantoor en opslag. D.E.V. en Kraay staan op de woonkaarten genoteerd tot de jaren zeventig.
Vanaf 1979 is pakhuis De Pool in een paar jaar verbouwt tot appartementen en zijn de resten van de teksten op de gevel verwijderd. In 1993 is de gevelsteen van De Pool in oude glorie gerestaureerd, sinds 2002 is het pakhuis een Rijksmonument. De omschrijving maakt duidelijk dat dit in de breedte gebouwde pakhuis uit 1688, een weinig voorkomend type is.
Wat je toch allemaal te weten komt van je stad met het uitzoeken van wat verdwenen letters op een muur.
WANDWOORDENWANDELING
VERKEN MET GIDS EDD DE WANDWOORDEN VAN DEZE WIJK
GRACHTENGORDEL-ZUID
CENTRUM-OOST
HET CENTRUM
ELDERS IN DE STAD
Klik bij beschrijving op de link en wandel langs het beletterde verhaal.
huidig beeld: GRRRFX
wijk: Grachtengordel-Zuid, Centrum-Oost, Centrum
1 augustus 2005