Nieuwendijk 131, hoek Oudebrugsteeg: KOSTER ROEPT ROND
BURGWALLEN, NIEUWE ZIJDE - Een dikke honderdvijftig jaar geleden heeft familiebedrijf Koster in dit dan al drukke deel van de stad een ruime, goedlopende kantoorboekhandel.
Op het (pak)papier van veel winkels staat in die dagen net zoals bij Koster het pand afgebeeld. Dat is aan de ene kant om te pronken met de winkel, aan de andere kant omdat dan nog niet iedereen kan lezen en de klant zo wel de winkel herkent. Opvallend is dat de zijmuur van het pand van Koster op al hun prenten is voorzien van muurreclame.
Muurreclames zijn er midden negentiende eeuw nog nauwelijks in Amsterdam. Hier en daar is bijvoorbeeld de naam van een hotel op een brede plank boven de ingang geschilderd of hangt een uithangbord aan de gevel, voor de rest ziet de stad dan nog best blanco uit.
Maar de reclame van Koster staat dan ook echt al op de zijmuur. Want op het pand aan de Nieuwendijk 131 zijn daar waar op de prent teksten staan, echt gestuukte vlakken voor reclame aanwezig.
Op het vlak helemaal rechtsboven (waar nu rondvaart op staat) stond de omschrijving van Koster, linksonder boven de kelderramen de waar: boek- en papierhandel. En boven de de deur aan de Oudebrugsteeg is nu nog - met een beetje tegenlicht - dezelfde tekst als op de prent leesbaar: in alle binnen- en buitenlandsche dag- en weekbladen worden alhier advertentiën geplaatst.
Maar wat hebben advertenties met een kantoorboekhandel te maken?
Het is een service die zo goed als elke boekhandel heeft in die dagen, want even bellen met een krant bestaat dan nog niet. De klant gaat bij bijvoorbeeld Koster langs met aantekeningen, daarvan maakt men in overleg een juiste tekst voor de advertentie en na akkoord plus betaling zorgen zij dat het bij de bedoelde krant wordt afgeleverd.
Zo'n advertentie eindigt altijd met de contactgegevens van de boekhandel, daar kunnen geïnteresseerden dan hun brief naar toe sturen of zich melden aan de balie. Om overzicht te houden op al die publicaties pakt de familie Koster het praktisch aan: men plaatst het kantoortje net achter de privé ingang in de zijstraat. Dat voorkomt chaos in de toch al drukke winkel aan de Nieuwendijk.
De opmaak van de geschilderde tekst boven de deur is een uitvergroting van de krantenadvertenties: hier een vette Egyptiënne, daar een volle schreefloze letter en de rest staat in een elegante Bodoni. Op de prenten is ook te zien dat de andere teksten zo'n zelfde opmaak hadden.
Een uniek typografisch tijdsbeeld is het, dat Wandwoorden nog niet elders in de stad (en steden) heeft gezien. Een goede reden om navraag te doen bij de gemeente, de dienst Rijksmonumenten, Heemschut en de eigenaar of er ook bij hun motivatie is voor restauratie van de Koster tekst.
VERDEROP IN >
BURGWALLEN, NIEUWE ZIJDE
CENTRUM-WEST
CENTRUM
ELDERS IN DE STAD
Klik bij beschrijving op de link en wandel langs het beletterde verhaal.
huidig beeld: WandWoorden
wijk: Burgwallen - Nieuwe Zijde, Centrum - West, Centrum
1 april 2003